Landelijke Werkgroep Gemeentecontacten
Nederland - Duitsland

home  |  informatie  |  gemeentencontacten  |  ontmoetingsdag  |  Kirchentag  |  Eur. Bibeldialoge  |  links  |  archief  |  contact

Impressie van de 37e Duitse Evangelische Kirchentag
in Dortmund, gehouden van 19 t/m 23 juni,
door Jan Fischer

Op wie vertrouw je eigenlijk?

Vanuit het station van Dortmund gaan we woensdagmiddag met velen op pad naar een van de drie openingsdiensten van de Kirchentag. En wat schetst onze verbazing: daar waar normaliter het verkeer dwars door de stad bruist, op de drukste kruising van Dortmund, is een groot podium opgebouwd en wordt muziek gemaakt. Geen auto’s dus en geen lawaai, maar bidden, zingen en stilte. We vieren een dienst midden op straat, samen met zo’n 20.000 anderen, jong en oud met elkaar. Het is prachtig weer, bijna te warm, maar het dreigende onweer komt pas later op de avond. Indrukwekkend is het om dan met z’n allen te zingen: ‘Es ist gut, dass du da bist, es ist gut’ – een lied dat gaat over ons vertrouwen op God ondanks twijfels en vragen in het leven.
En ‘vertrouwen’ is het woord dat als een rode draad niet alleen door de openingsdienst loopt, maar door alle dagen in Dortmund. Aan de dienst sluit zich de ‘Abend der Begegnung’ aan, een avond waarop de bezoekers van de Kirchentag elkaar, de inwoners van Dortmund en de regio Westfalen kunnen ontmoeten, met elkaar eten en drinken en het leven vieren.
Met de avondzegen gaan we uit elkaar, nieuwsgierig naar de komende dagen.

Het is mooi om weer bij de Kirchentag te zijn om samen met zo velen te luisteren, te zingen en te bidden, maar ook met elkaar te discussiëren over belangrijke onderwerpen van onze tijd. Daarbij gaat het om vragen van ons geloof en kerk – zijn, zoals gemeenteopbouw, liturgie, Joden en Christen om maar iets te noemen.
Maar ook om belangrijke onderwerpen die in onze samenleving een grote rol spelen zoals bijv. de klimaatverandering, de redding van vluchtelingen uit de Middellandse zee, de gevolgen van de verdere digitalisering voor onze samenleving, de strijd tegen het weer toenemende antisemitisme en nationalisme enzov.
Een breed palet aan onderwerpen waaruit de ca. 120000 deelnemers kunnen kiezen, in totaal meer dan 2000 programmapunten. En het is indrukwekkend te zien hoeveel vooraanstaande mensen uit de Duitse politiek en economie bereid zijn om mee te werken aan de Kirchentag in lezingen, Bijbelstudies en discussierondes: Bondspresident Steinmeier voorop, kanselier Merkel en verschillende ministers uit haar kabinet etc.: de Kirchentag wordt al vele jaren als belangrijk forum beschouwd waar je in alle vrijheid en heel ontspannen over de belangrijke vragen van dit moment in gesprek kunt gaan.
Wat mij daarbij opvalt is dat er goed naar elkaar wordt geluisterd met respect voor elkaars mening en zoekend naar oplossingen.

Voor mij persoonlijk is altijd weer het uur Bijbelstudie aan het begin van elke dag van de conferentie heel belangrijk. Dit jaar denken we na over teksten die alle te maken hebben met ons vertrouwen dat zo vaak in het leven op de proef wordt gesteld: het gaat achtereenvolgens over Job die alles kwijt raakt wat hem dierbaar is, over Abraham die zijn zoon Isaak moet offeren en over Jezus die gezalfd wordt door een onbekende vrouw. Alle drie teksten die enerzijds vragen oproepen, maar anderzijds ook willen bemoedigen om het vertrouwen niet los te laten, ondanks tegenslagen.

Op de vrijdagavond wordt op de Kirchentag traditioneel met elkaar het Avondmaal gevierd, wederom in veel kerkgebouwen en op pleinen in de hele stad en in de regio, samen met de gastgevers. Mijn vrouw en ik zijn als deelnemers uit Nederland uitgenodigd om bij een viering met internationale gasten aan te schuiven. Er zijn trouwens zo’n 5000 mensen uit de wereldwijde Oecumene op de Kirchentag aanwezig.
Het wordt een prachtige viering met mensen uit alle windstreken, midden op een plein in Dortmund. In de liturgie doen mensen uit Polen, Hongarije, Ethiopië, Iran en natuurlijk Duitsland mee in ieder hun eigen taal – en ook zonder alles te kunnen verstaan begrijpen we elkaar als mensen die over de hele wereld verbonden zijn door ons geloof in die éne Heer.
Het is ontroerend om dit mee te mogen maken en geeft ons vertrouwen. We zijn als gelovigen niet alleen, maar wereldwijd met elkaar verbonden. Mooi is dat!

Natuurlijk kun je als enkeling slechts een klein deel van het brede en volle programma van een Kirchentag meemaken. Maar je bent er eigenlijk niet geweest als je niet de ‘Markt der Möglichkeiten’ hebt gezien en geproefd. Dit is een markt ofwel een soort beurs waarop kerkelijke organisaties, politieke groeperingen, zorginstellingen, reisorganisaties enz. zich voorstellen en de bezoekers graag van informatie voorzien over hun werk. Een markt niet om letterlijk boodschappen te doen, maar om zich te oriënteren in het veelvuldig aanbod dat er is. Prachtig om er rond te snuffelen en nieuwe contacten op te doen!

Moe, maar voldaan keren we huiswaarts, met een gesterkt vertrouwen. We kijken uit naar de volgende Kirchentag, 2021 in Frankfurt en dan oecumenisch. Dat belooft wat!



Was für ein Vertrauen

“Waarop berust toch dat vertrouwen van u”? Deze tekst staat in 2 Koningen 18:19. Koning Hizkia leeft met zijn volk in bijzonder bedreigende levenssituaties.
Waar kun je in deze moeilijke omstandigheden nog op vertrouwen?
Deze actuele vraag vormde het centrale thema tijdens de Kirchentag die dit jaar werd gehouden in Dortmund en wel van woensdag 19 juni tot en met zondag 23 juni 2019.


Tienduizenden mensen, uit vele landen en werelddelen, bezochten deze dagen de stad aan de Ruhr, de meesten getooid met een mooie groene sjaal met daarop de tekst van deze dagen.

Een groots gebeuren
Een Kirchentag is een groots gebeuren dat om de twee jaar in een Duitse stad wordt gehouden Opvallend was de deelname van veel jongeren en dat is begrijpelijk, want er viel in deze dagen veel te beleven. Het programmaboek (594 pagina’s) vermeldde honderden evenementen: internationale ontmoetingen, meditatieve erediensten, oecumenische samenkomsten, podiumdiscussies, concerten zowel klassiek als modern en veel attracties voor de jeugd. In vele hallen werden discussieforums gehouden, handelend over de actuele vragen van deze tijd: migratie, vluchtelingenhulp, terrorisme, klimaatbeheersing, interreligieuze dialoog. Vele bekende politici en theologen uit Duitsland, maar ook uit andere landen, waren aanwezig.

Geloof en samenleving
Het kenmerkende van de Duitse Kirchtentag is het zoeken naar zingeving van het leven in directe omgeving, werk, gezin, relaties, beroep, maar ook het doordenken van juiste richtingen voor oplossingen van vele complexe vragen van deze maatschappij.
In het programma zijn vaak momenten ingebouwd van stilte, bezinning, meditatie , gebed, in diverse kerken, met vele soorten van muziek, Ionaliederen, Taizéliederen , cantates, negrospirituals, jazz, rockmuziek enz. De achtergronden van de honderdduizend bezoekers zijn erg verschillend, maar het boeiende is toch dat vanuit de Bijbel en het geloof in God, wordt nagedacht over de vragen van onze tijd. Het is een gepuzzel in het brede aanbod van activiteiten de goede keuze te maken.
Het onderstaande is dan ook een beperkte impressie.

Nederlandse kerkdienst
Zaterdag 22 juni werd in het centrum in de St.Marienkirche een Nederlandse kerkdienst gehouden: “ Mit gesungener Liturgie und deutscher Predigt”.
Vele Duitsers, maar ook Nederlanders bezochten deze middagdienst, waarin de cantorij van de Protestantse Gemeente uit Voorschoten haar medewerking en dr.F.L Bakker uit Utrecht heeft de verkondiging geschreven en wel n.a.v. Jesaja 35: 1-10 en Mattheus 6: 25-35 , waarin wij worden opgeroepen niet bezorgd te zijn over aardse zaken , maar eerst te zoeken naar het Rijk van God.
Het thema van de dienst was “Die Steppe wird blühen” en de cantorij zong dan ook het bekende lied 608, “De steppe zal bloeien “. Op indrukwekkende wijze werd in de overdenking het centrale thema van de Kirchentag “Was für ein Vertrauen” gekoppeld aan de verwachting van het Koninkrijk van God en zijn Gerechtigheid.“ Kies voor de hoop in je leven en ga je idealen volgen. Stel goede doelen: een leven van gerechtigheid bijvoorbeeld”. Aan het einde van de dienst zongen we Lied 119 “Behoed en bewaar jij ons lieve God” ,en wel beurtelings een Duits en Nederlands couplet.

Karl Barth
Het jaar 2019 is ook het gedenkjaar van de bekende Zwitserse theoloog Karl Barth.
Een halve eeuw geleden is hij in Basel overleden. In 1919 verscheen de eerste druk van zijn beroemd geworden “Römerbrief”, een boek waarvan de inhoud grote invloed heeft gehad op het theologisch denken in veel landen.
In Zwitserland en in Duitsland wordt dit jaar veel aandacht besteed aan het werk en leven van Karl Barth.
Prof dr. Klaas Huizing leidde een boeiende podiumdiscussie “Religiós, sozial , dialectisch”. over de betekenis van Karl Barth in deze tijd . Op de boekenmarkt in de grote Messehalle was er veel belangstelling voor de boeken van Huizing en ook onze reisgenoot heeft het boek “Gottes Genosse” in zijn caravan meegenomen naar Hoogeveen.
Via YouTube is een gesprek en een impressie van het werk van dr. Huizing snel te vinden.

Vertrouwen en misbruik van vertrouwen
De laatste jaren wordt er veel gesproken en geschreven over seksueel misbruik in onze maatschappij en onze kerken. In een volle zaal van het operahuis luisterden honderden mensen, onder wie vele ervaringsdeskundigen, naar een boeiende discussie over de praktijk van alledag.
Er werden voorbeelden gegeven van mensen die door geestelijken waren misbruikt, maar geen gehoor vonden in de gemeente. Veel klachten worden gebagatelliseerd of van tafel geschoven“.
Er werd op gewezen dat het van groot belang is dat kerken zich bewust zijn van de problematiek, er open voor staan, een goede klachtenprocedure hebben en moeten beseffen dat misbruik niet alleen elders plaatsvindt.
Dr Anselm Grün begeleidt in zijn praktijk slachtoffers en daders van seksueel misbruik. Hij gaf tijdens de bijeenkomst een aantal praktijkvoorbeelden, beklemtoonde ook dat kerkelijke instanties een goede opvang moeten bieden aan zowel daders als slachtoffers.

Reddingsboot
Tijdens de Kirchentag werd door verschillende groepen veel aandacht besteed aan de vluchtelingenproblematiek. Voor het operagebouw stond een licht beschadigde reddingsboot, overgebracht uit Lesbos. Deze boot had de overtocht niet overleefd De namen van kinderen en volwassenen die waren verdronken, stonden op de boot geschreven.
Het maakte de nood van heel veel mensen concreet.



foto Jan Ros



In korte tijd werden er 33.000 handtekeningen verzameld om vanuit de kerken directe hulp te bieden aan vluchtelingen. Wel merkte je in discussies dat over dit onderwerp de meningen zeer verdeeld zijn, maar vaak was duidelijk te proeven dat het “wegkijken” van de problematiek on-Bijbels is

Samenspraak wereldgodsdiensten
In het programma was ruimschoots aandacht voor de dialoog Jodendom, Christendom en Islam.
Eén van de belangwekkende thema's was:Heilig, Heilig, Heilig- Drie godsdiensten en hun geschriften.
Het verhaal over de binding van Abrahams zoon Izaäk werd gereciteerd -zingend voorgedragen - door een joodse, een katholieke en een islamitische voorzanger, waarmee het verschil tussen de tradities hoorbaar werd gemaakt. Daarop volgde een interessante uitwisseling van gedachten en standpunten over de betekenis van dit verhaal.
Er was grote belangstelling voor: ruim 900 belangstellenden in de grote zaal van het operahuis. Behalve de beschikbaarheid van veel zitplaatsen was er wellicht ook een andere reden.
Op de plek waar nu het operagebouw staat, stond de grote synagoge van Dortmund, die nog voor de Kristalnacht in november 1938 door de nazi's verwoest werd.
Dat juist daar vertegenwoordigers van deze godsdiensten met elkaar in gesprek gingen voor een zo groot belangstellend gehoor was veelzeggend en bemoedigend.

Slotbijeenkomst
Op zondagmorgen 23 juni werd in het immens grote stadion van Borussia Dortmund de slotbijeenkomst gehouden. In een zonovergoten stadion waren ruim 65.000 mensen, onder wie Angela Merkel, bijeengekomen om te getuigen van het vertrouwen in de toekomst.
Opvallend was het grote aantal gezinnen en jongeren.


               

foto’s: Jan Ros



“Werp uw vertrouwen niet weg”.
Deze tekst uit Hebreeën 10 vs. 35 stond centraal. Op treffende wijze werd in de verkondiging de actualiteit van de Bijbelse boodschap gekoppeld aan onze maatschappelijke verantwoordelijkheid.
Het was ontroerend om met zoveel mensen uit zoveel verschillende landen te zingen, te bidden en brood en wijn te delen. De spontane vredesgroet in Christus van de mensen uit India die achter ons zaten maakte diepe indruk. De samenzang werd enthousiast begeleid door o.a. 800 koperblazers.
Samen zongen we: “Lobe den Herren, den mächtigen König der Ehren”.

Bram van Dijk, Hoogeveen
30 juni 2019


zie ook: www.kirchentag.de
bron van het artikel: “KERKENTROMMEL” Protestantse Gemeente Hoogeveen 24 juli 2019.